واشنګټن ــــ د افغانو ښځو او نجونو د حقونو لپاره د امریکې ځانګړې استازې رینا امیري اندېښنه څرګنده کړې چې وایي پرون 400 ورځې پوره شوې خو طالبانو لا تر شپږم ټولګي پورته د نجونو سکولونه بیرته نه دي پرانیستي.
د 2021م کال په ستمبر میاشت کې چې طالبانو تر شپږم ټولګي پورته د نجونو سکولونه تر څو ګنټو پرانیستلو وروسته بند کړي د 13 میاشتو پر تېرېدو باوجود یې لا هم بیرته نه دي پرانیستي.
د افغانو ښځو او نجونو د حقونو لپاره د امریکې ځانګړې استازې رینا امیري- چې پرله پسې پر طالبانو ټینګار کوي- یو ځل بیا یې اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي 400 ورځې تېرې شوې چې طالبانو لا هم نه یواځې د نجونو پر تعلیم بندیز لګولی بلکې اوس یې په پوهنتونونو کې هم د هغوی تعلیم ته خنډونه پېښ کړي دي.
رینا امیري د نهې- سه شنبې په ورځ په څو پرله پسې ټویټونو کې ویلي، باوري رپوټونه یې تر لاسه کړي چې طالبانو هزاره نجونې د کابل پوهنتون له هاسټله ایستلې او د هغوی د تعلیم راتلونکي ته تاوان رسوي.
امیري د رپوټونو په بنیاد ویلي، طالبانو نجونې د پوهنتون د داخلې له امتحانه هم په دې خاطر ایستلې دي چې ورته ویلي یې دي ځینې پوهنځي یا فیکلټۍ د دوی لپاره ګران دي. مېرمن امیري لیکلي:
"طالبان نه شي کولای چې د نیمې ابادۍ له تعلیم او کارونو انکار وکړي او بیا دعوه وکړي چې افغانستان به د اقتصادي خپلواکۍ پر لور پرمختګ وکړي. د ښځو او نجونو په ګډون د ټولو افغانانو تعلیم له غربته د را ایستلو او د هیلو یواځینۍ لاره ده".
It has been 400 days since the Taliban effectively banned girls from school. Moreover, they%27re increasingly hollowing out & disrupting university education, particularly targeting Hazara women & girls. 1/3
— U.S. Special Envoy Rina Amiri (@SE_AfghanWGH) October 25, 2022
طالبانو تر شپږم ټولګي پورته د نجونو د سکولونو د پرانیستلو په اړه تازه څه نه دي ویلي خو مخکې یې په وار وار ویلي دوی په دې اړه کار کوي او د ټولو اسانتیاوو تر برابرولو وروسته به د هغوی سکولونه بیرته خلاس کړي.
طالبانو د رینا امیري تازه څرګندونو ته څه جواب نه دی ویلی، خو د لوړو زدکړو وزارت یې تېره اوونۍ ویلي وو، چې د کابل پوهنتون له هاسټله یې د ځانګړي قوم جینکۍ د تعصب په بنیاد نه دي ایستلې بلکې ځینې نجونه یې د پوهنتون له اصولو د سرغړونې له کبله ایستلې دي.
د بشري حقونو د څار د نړیوالې ادارې د ښځو د څانګې مشرې هیدر بار هم اندېښنه څرګنده کړې چې طالبانو له 400 ورځو راهیسې د نجونو پر ثانوي تعلیم بندیز لګولی دی. مېرمن هیدر بار پر ټویټر لیکلي:
"دې بندیز له مخکې لا نجونو، د هغوی کورنیو او وطن ته نه ادا کېدونکی تاوان اړولی دی او دا تاوان ورځ په ورځ پسې ژور کېږي".
It’s been 400 days since the Taliban banned girls’ secondary education. This has already caused irreparable harm to these girls, their families, and their country. The harm deepens every day. #LetAfghanGirlsLearn #GenderApartheid https://t.co/ud78URPVku
— Heather Barr (@heatherbarr1) October 24, 2022
پر ټولنیزو رسنیو د نجونو د تعلیم لپاره نورو مبارزه کوونکو هم یو ځل بیا له طالبانو په کلکه غوښتي چې جینکو ته د تعلیم حق ورکړي.
د ملالې یوسفزۍ پلار ضیاء الدین یوسفزی- چې پر ټویټر له تېر کال راهیسې پرله پسې د افغانو نجونو د بندو سکولونو د پرانیستلو لپاره ږغ پورته کوي- په یو تازه وېډیو پیغام کې ویلي:
"په لکونو افغانې نجونه د تعلیم له بنیادي حق نه محرومه کړی شوې دي، زه د طالبانو د رژیم نه یو ځل بیا دا تپوس کوم چې تاسو د کوم دین، مذهب، قانون او رواج لاندې په افغان نجونو د تعلیم دروازې بندې کړې دي؟".
Day 400 of Taliban’s ban on girls’ secondary education. #400DaysOfDarkness Days that have become one long, long night.Let there be dawn. Let there be light.#د_نجونو_ښوونځي_پرانيزئ#_مکاتيب_دختران_را_باز_کنيد#LetAfghanGirlsLearn🇦🇫 pic.twitter.com/lH0V1tfY0D
— Ziauddin Yousafzai (@ZiauddinY) October 24, 2022
بل لور ته په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې په خپل تازه رپوټ کې ویلي، له تېر کال راهیسې د ښځینه خبریالانو په ګډون ښځې د ژوند له ټولو څانګو پرله پسې ایستل کېږي.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه وایي د تېر کال له ستمبر میاشتې راهیسې په افغانستان کې پر مېډیا بندیزونه زیات شوي او د خبریالانو د خوندیتوب ټول قوانین ختم شوي دي. وایي په ځانګړې توګه ښځینه خبریالانې پرله پسې په نخښه کېږي او له رسنیو د هغوی د ایستلو پرله پسې هڅې کېږي.